domains

بۈگۈنكى يازمىمىزدا مەن تورنامى  ۋە تورنامى تاللاش جەھەتتىكى ئويلىغانلىرىمنى تورداشلار بىلەن ھەمبەھىرلەپ ئۆتىمەن. تورداشلارنىڭ ئويلىغانلىرىنى مەزكۇر يازمىغا يانداش قالدۇرۇپ مېڭىشىنى ئۈمىد قىلىمەن.

تورنامى دېگەن نېمە؟

domains1

تىلىمىزدا بىراۋنىڭ توردىكى تەخەللۇسىنى بىلدۈرىدىغان نامى(网名) بىلەن توربېكەتلەرنىڭ توردىكى ئادرېسىنى ئىشلىتىدىغان ئادرېس(域名) ئۈچۈن ئوخشاش بىر سۆز – «تورنام» ئىشلىتىپ كېلىۋاتقان بولۇپ، «ئۇيغۇرچە – خەنچە كومپىيۇتېر ئاتالغۇسى» لۇغىتىدا كېيىنكى سۆز «دائىرە نامى» دەپ تەرجىمە قىلىنغان. مېنىڭچە، «دائىرە نامى»دىن بەكرەك «ساھە نامى» دېگەن بۇ سۆز «域名»نىڭ خاسلىقىنى تېخىمۇ ياخشى ئىپادىلەپ بېرەلەيتى، تۈركلەرمۇ بۇ سۆزنى «ئالان ئادى»(ساھە ئىسمى) دەپ دەل ئورنىغا تەرجىمە قىلغان، ئەلۋەتتە، بۇ يازمىمىزدا بۇ ھەقتە تالاش – تارتىش قىلمايمىز.

تور نامى – مەۋھۇم كومپىيۇتېرنىڭ فىزىكىلىق ئادرېسىنى تور زىيارەتچىلىرىگە تېخىمۇ قولاي ھالدا ئىپادىلەش ئۈچۈن ئوتتۇرىغا چىققان بولۇپ، ئەڭ دەسلەپ 1983-يىلى ئامېركىلىق جون موكاپېترىس(Paul Mockapetris) تەرىپىدىن كەشىپ قىلىنغان، 1987-يىلى بولسا رەسمى ئۆلچەملىشىپ بىزنىڭ ئىشلىتىشىمىزغا سونۇلۇپ كەڭرى يېيىلىشقا باشلىغان.

تورنامىنىڭ ئاساسلىق رولى نېمە دېگەن ۋاقىتتا، «208.80.152.2» دېگەن سان – سىپىرلاردىن تۈزۈلگەن بىر كومپىيۇتېرنىڭ فىزىكىلىق ئادرېسىنى بۇ سان – سىپىر بۇيىچە ئەمەس، «www.wikipedia.org»دىن ئىبارەت تېخىمۇ قولاي بىر ئادرېس ئارقىلىق زىيارەت قىلىشدىن ئىبارەت.

يۇقارقى ئۇقۇمنى تېخىمۇ ئوبرازلىق چۈشەندۈرۈش ئۈچۈن مۇنداق بىر مىسال ئېلىشقا بولىدۇ، مەسىلەن، مېنىڭ ئۆيۈمنىڭ فىزىكىلىق ئادرېسى «ئۈرۈمچى شەھەرلىك بلوگچىلار كوچىسى 11-نومۇرلۇق بىنا 4-قەۋەت 10-نومۇرلۇق ئۆي» بولغان بولسا، تورنامىم بولغان «ئۇيغۇربەگنىڭ بلوگى»نى ئىزدەش ئارقىلىق ئالدىدىكى بىر مۇنچە سان – سىپىرلارنىڭ ئاۋارىچىلىقىدىن قۇتۇلىسىز دېمەك.

ھازىر دۆلەت ۋە رايون خاراكتىرلىك بولغان تورناملاردىن باشقا، تېخىمۇ تەپسىلىي بولغان مۇلازىمەت تۈرىدىكى تورناملارغا قەدەر كېڭەيمەكتە. بۇنىڭ ئىچىدە، مەخسۇس دۆلەت ئورگانلىرىغا تەۋە تورناملىرى(gov.cn, edu.cn دېگەندەك) دىن باشقا، زور كۆپ قىسىم تورناملارنى ھەر قانداق كىشىلەر تىزىملىتالايدۇ. شۇنداقلا، بۇ تورناملارنىڭ ئارقا قۇشۇمچىسى ئوخشىمىغىنى ھېسابقا ئالمىغاندا، ئىقتىدارى ئوخشاش بولۇپ، ھەممىسىنىڭ مەقسىدى مەۋھۇم كومپىيۇتېرنىڭ فىزىكىلىق ئادرېسىنى تور زىيارەتچىلىرىگە تېخىمۇ قولاي ھالدا ئىپادىلەشتىن ئىبارەت.

دۇنياغا داڭلىق تورنامى شىركىتى بولغان godaddyنىڭ تور بېكىتىگە 1234 خىلدىن كۆپرەك تورنامى شەكلى قۇيۇلغان بولۇپ، دىيارىمىزدا ئاساسەن .com, .cn, .net, .biz, .me, .cc, .la قاتارلىق بىر قەدەر مۆتىۋەر بولۇپ قالغان تورناملار ئىشلىتىلمەكتە.

تورنامى تاللاش ھەققىدە

Chossing-a-Domain-Name-810x500

ئەلۋەتتە، بىر توربېكەت ياكى بلوگ قۇرۇشتىن بۇرۇن ھەممىمىزنىڭ ئويلايدىغىنى بىر ياخشى تورنامى تېپىشتۇر. ياخشى تورنامنى بىر بالىغا قۇيۇلغان ياخشى ئىسىمغا ئوخشاتساق كەم بولمايدۇ ئەلۋەتتە. ھەم ئەتراپىمىزغا قارايدىغان بولساق، دىيارىمىزدا بىر قەدەم نام تېپىۋاتقان توربېكەت – بلوگلارنىڭ ھەممىسىنىڭ ئىنتايىن ياخشى ۋە مەنىلىك تورنامى بار. ئۇنداقتا، دىيارىمىزدا تورنامى تاللاش ئۈچۈن نېمىلەرگە دىققەت قىلىشى كېرەك؟

ھەممىڭلارغا ئايان بولغاندەك، دىيارىمىزنىڭ تور شارائىتى ئىچكىرى ۋە دۇنيانىڭ باشقا دۆلەتلىرىگە ئوخشىمايدۇ، ئۇيغۇر يېزىقىمىزنىڭ قوللايدىغان ئىزدەش ماتورلىرىنىڭ ھەممىسى تام سىرتىغا چىقىرىپ قۇيۇلغان، خەنچە ئىزدەش ماتورلىرى بولسا ئۇيغۇرچىنى يەكلەيدۇ. ئۆزىمىزنىڭ ئىزدەش ماتورلىرىنىڭ سەۋىيەسى چەكلىك بولغاچقا، بىزنىڭ SEO ئەلالاشتۇرۇش ئىشىنى قىلىشىمىز، يەنى توردىن ئۇچۇر ئىزدەش ئىشىنى ئەلالاشتۇرۇش ئىشىنى قىلىش بىزدە ئانچە ئۈنۈمى يوق، پايدىسىز بىر ئىش. كۆپىنچە زىيارەتچىلىرىمىز توربېكەتلەرنى ئۇلىنىش توربېكەتلىرىدىن چىكىپ كىرىش ياكى بىۋاستە تورنامىمىزنىڭ يىزىپ كىرىشكە ئۆگەنگەن، بولۇپمۇ يېقىندىن بىرى زىيارەتچىلىرىمىزنىڭ سەۋىيىسىنىڭ ئېشىشىغا ئەگىشىپ، بىۋاستە تورنامىنى بىۋاستە زىيارەت قىلىدىغانلار كۆپەيدى، شۇڭلاشقا، خەنسۇلاردەك قالايمىقان تورنامى بىلەن توربېكەت قۇرۇش بىزنىڭ رىئاللىقىمىزغا ئۇيغۇن ئەمەس.

مەنچە، دىيارىمىزنىڭ ۋە زىيارەتچىلىرىمىزنىڭ ئەھۋالىغا ئاساسەن، تورنامى تاللاشتا تۆۋەندىكى ئىشلارغا دىققەت قىلىشى كېرەك:

1. دىيارىمىزدا بىر قەدەر ئۇمۇملاشقان .com, .cn, .net دېگەندەك تورناملارنى تاللاش كېرەك؛

ئالدىدا ئېيتقاندەك، كۆپىنچە زىيارەتچىلىرىمىز توربېكەتلەرنى ئۇلىنىش توربېكەتلىرىدىن چىكىپ كىرىش ياكى بىۋاستە تورنامىمىزنىڭ يىزىپ كىرىشكە كۆنگەن بولۇپ، نۇرغۇن زىيارەتچىلىرىمىز تورنامى دېسە .com, .cn, .netنىلا ئېسىگە ئالىدۇ، ھەتتاكى بەزى تورداشلار comدىن باشقا تورنامىنىڭ بارلىقىنى بىلمەيدۇ. تۈركىيە ۋە يۇرتتىكى چېغىمدا، «بلوگىڭىز ئېچىلمايدىغان بولۇپ قاپتۇ» دەپ شىكايەت قىلغان تورداشلارنى كۆپ كۆرگەن بولۇپ، ئۇلار بلوگىمنىڭ ئادرېسىنىڭ uyghurbeg.cn ئىكەنلىكىنى بىلمەيدىكەن. ھېلىمۇ ياخشى، .cn تورنامىمۇ دىيارىمىزدا يېقىندىن بىرى خېلى ئۇمۇملاشقان بولۇپ، يېڭىدىن چىقىۋاتقان .xyz, .vip, .cc دېگەندەك ۋە ياكى .info, .org دېگەندەك خېلى بۇرۇنلا مەۋجۇد بولغان ئەمما دىيارىمىزدا كۆپلەپ ئىشلىتىلمىگەن تورنامنى ئاساسەن بىلمەيدۇ، يازالمايدۇ. شۇڭلاشقا،  تورنامى تاللىغاندا ئامال بار.com, .cn, .net قۇشۇمچىلىق تورنامى تاللاش كېرەك.  بلوگ قۇرۇش ئۈچۈن .me تورنامىنى تاللىساقمۇ بولىدۇ.

2. تورنامىغا ئىشلەتكەن سۆز ئامال بار قىسقا، مەنىلىك بولىشى كېرەك؛

تورنامى تاللىغاندا، ئۇيغۇر تىلىدا بار بولغان، ئىغچام، مەنىلىك، قىسقا شۇنداقلا ئەستە تۇتۇشقا قولاي بىر سۆزلۈك ئىسىم قۇيۇش كېرەك. ناۋادا، ئۇيغۇرچىدا ئەسلى مەۋجۇد بولغان ئىسىملار تىزىملىتىپ بولۇنغان بولسا، ئۆزىمىز ئانا تىلىمىزنىڭ  سۆز ئادىتىگە ئۇيغۇن ئاساستا سۆز ياسىساقمۇ بولىدۇ(مەسىلەن، مېنىڭ تورنامىم ئۇيغۇربەگدەك). ئۇنىڭدىن باشقا، مەيلى ئۆزى ياسىغان سۆز بولسۇن ۋە ياكى ئەسلىدىكى سۆز بولسۇن تورنامىغا ئىشلەتكەن سۆزنىڭ بۇغۇم سانىنىڭ تۆتتىن ئېشىپ كەتمەسلىكىگە دىققەت قىلىش كېرەك.

3. تورنامىغا ئىشلەتكەن سۆزنىڭ ئىملاسى توغرا بولىشى كېرەك؛

تورنامى تىزىملاتقاندا، تىزىملاتقان تورنامىنىڭ ئۇيغۇر يېزىقى ئىملاسىغا ئۇيغۇن بولىشىغا دىققەت قىلىش كېرەك.

4. تورنامىغا ئىشلەتكەن سۆزلەر داڭلىق شىركەتلەرنىڭ ماركىسى بولماسلىقى كېرەك؛

نورمالدا، شىركەتلەرنىڭ ماركىسىنى تىزىملىتىش چەكلەنمىگەن، مەسىلەن شىنجاڭدا يورۇق يۇلتۇز دەپ ماركا ئىشلەتكەن بىر شىركەت بار بولۇپ، ناۋادا سىز يورۇق يۇلتۇز دېگەن سۆزلەرنى ئىشلىتىپ تورنامى تىزىملاتسىڭىز بولىۋېرىدۇ. ھەتتا، داڭلىق شىركەتلەرنىڭ ماركىسىنى تىزىملاتقىلى بولسىلا تىزىملاتسىڭىز بولىۋېرىدۇ. ئەمما، مەيلى خەلقئارالىق ياكى دۆلەت ئىچىدىكى بولسۇن، داڭلىق شىركەتلەرنىڭ ماركىسى ياكى مەھسۇلات نامىنى ئىشلىتىپ تورنامى تىزىملىتىۋالغان بولسىڭىز(مۇمكىن دەپ تۇرايلى)، ناۋادا بۇنى شۇ شىركەتلەرگە سېتىپ بەرسىڭىز قانداقكىن، بولمىسا، ئۇ شىركەتلەر سىزنىڭ ئۈستىڭىزدىن ئەرز قىلىپ، بىھۇدە ئاۋارىچىلىق سېلىپ بېرىشى مۇمكىن.

5. باشقا تورناملارنى دورىماسلىق كېرەك؛

نۇرغۇن تورداشلار بار(مەيلى بىزدە ياكى خەقتە)، بىرەر توربېكەت ياكى بلوگ داڭىق چىقىرىپ قالسا، شۇ ھامانلا شۇلارنىڭ نامىنى ئىشلىتىپ باشقا تورنامى تىزىملىتىپ، تاغتۇرا بەتتىن بىرنى قۇرۇپ بولىدۇ. مەسىلەن، بىزنىڭ پەخىرلىك ۋە داڭلىق تورخۇمارىمىز داڭىق چىقىرىۋىدى،  www.turhumar.com, www.torhumar.cn دېگەندەك تاغتۇرا ئىسىملارمۇ ئوتتۇرىغا چۈشتى. بۇنداق قىلمىشنى ئەخلاق نۇقتىسىدىن باھا بېرىپ يۈرمىسەكمۇ، ئەڭ مۇھىمى ئاشۇ بۇنداق تاغتورا بېكەتلەرنى قۇرغانلار ياكى قىلغان ئىشىغا چۇشلۇق نەتىجە يارىتالمايدۇ، پەقەت بىھۇدە زېھىن ۋە ئىقتىسادىي زىيان كەلتۈرىدۇ خالاس. ئۇنىڭدىن باشقا، تاغتۇرا قىلىش مەقسەددە قىلىنماي تىزىملىتىلغان تورناملىرىنىڭمۇ تەرەققىياتى ئانچە ياخشى بولمايدۇ. ھەر ئىشنىڭ بىر خاسلىقى بولغان ياخشى، شۇڭا تورنامى تىزىملاتقاندىمۇ، ئامال بار باشقىلارنىڭ نامىنى دوراپ ئەمەس، ئۆزىمىزگىلا خاس بولغان تورنامى تىزىملىتىشقا تىرىشىشىمىز كېرەك.

6. تورنامنى دۆلەت – ئىچى سىرتىدىكى ئىشەنچلىك توربېكەتلەردىن تىزىملىتىش كېرەك؛

بۇ ئاساسلىقى ئىسىمنىڭ بىخەتەرلىكى ۋە مۇقىملىقى ئۈچۈن دېيىلگەن گەپ بولۇپ، ھازىر تور دۇنياسىدا تورنامى تىجارىتى قىلىدىغان ئۇششاق – چوڭ شىركەتلەر ئىنتايىن كۆپ. بەزى ئۇششاق شىركەتلەر خېرىدار جەلىپ قىلىش تورنامى باھاسىنى تۇنجى يىلى ئىنتايىن ئەرزان قىلىپ «يەكچۈك تاشلاپ» ئەزانغا ئامراق كىشىلەرنى «ئوۋلايدۇ»، تۇنجى يىللىقى ئەرزانغا تورنامى سېتىۋالغان بىلەن، بۇ ئىسىمنىڭ كېلەر يىللىق باھاسى نورمال باھادىن خېلى ئۆرە بولىدۇ، تېخى سىزنىڭ تورنامىنى يۆتكەپ چىكىتىشىڭىزگە يول قويمايدۇ، ياخشى تورنامىڭىز بولۇپ قالسا «بۇلاپ كېتىدۇ». بۇنداق ئۇششاق شىركەتلەرنىڭ سېتىشدىن كېيىنكى مۇلازىمىتى ئىنتايىن ناچار بولۇپ، ئەلا مۇلازىمەت ۋ ە بىخەتەرلىك ئۈچۈن، تورنامىنى ئامال بار كۆزگە كۆرۈنگەن داڭلىق شىركەتلەردىن تىزىملىتىش كېرەك. ئۇنىڭدىن باشقا، كېيىن تورنامىغا ئالاقىدار تالاش – تارتىشلارنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، سەزگۈر ئىسىملارنى تىزىملىتىش ئىھتىياجى ياكى مەخپىيەتلىك زۆرۈرىيىتى قاتارلىق ئەھۋاللاردىن سىرتقى نورمال ئەھۋالدا، ئىسىم تىزىملاتقاندا ھەقىقىي كىملىك ئۇچۇرلىرىنى ئىشلىتىشىڭىزنى تەۋسىيە قىلىمەن.

ئۇنىڭدىن باشقا، گەرچە، تورنامىغا ULY ئىشلىتىش مەسىلىسى. مەن ULY تەرەپتارى بولساممۇ، زىيارەتچىنىڭ ئادىتىگە ئاساسەن، ULY بولمىغان لاتىنچىنى ئىشلىتىشنىمۇ قوبۇل قىلىمەن. لېكىن، مېنىڭ ئىزدىنىپ بېقىشىمچە، ULYغا چۈشىدىغان نۇرغۇن گۈزەل ئىسىملار مەۋجۇد بولۇپ، ياخشى تورنام مەنبەسى ULYدا خېلىلا مول، ئۇنىڭدىن باشقا «قاچانغىچە بىر يېزىقنىڭ بىر قانچە ۋارىيانتىسىنى ئىشلىتىپ قالايمىقانچىلىق تۇغدۇرىمىز؟»، شۇڭا ئامال بار تورنامىغا بولسىمۇ ULY ئىشلىتىشىڭىزنى تەۋسىيە قىلىمەن.

ئەڭ ئاخىرىدا شۇنى ئەسكەرتىپ قۇيىمەنكى، ياخشى تورنام دېگەنلىك ياخشى توربېكەت دېگەنلىك ئەمەس. تورنامنى ياخشى تاللاپ، مەزمۇن ۋە گۈزەللىككە كۈچىيەلمىسىڭىز، بېكىتىڭىزنى ھامىنى ماڭدۇرۇپ كېتەلمەيسىز.

تورداشلارنىڭ بۇ ھەقتىكى ئوي – پىكىرلىرى بولسا، ئورتاقلاشساق بولىدۇ. ئىنكاسدا كۆرۈشەيلى…